Birta Mucjisada ah (The Miracle of iron)
Birta iron waa birta koonka oo idil kala wada. Birta iron waxay samaysaa wareega iyo cuf-isjiidadka meerayaasha koonka, sidokale waxay samaysaa wareega dhiiga noolaha iyo xamaalida neefta ogsajiinta ee nooluhu isticmaalo (haemoglobin).
Birta iron waxay samaysaa megnedka dhulka (Magnetic poles) ee kala go,aamiya afarta jaho ee koonka ee ay aalada jeheeyuhu ku shaqayso iyo dhagaxanta megnedka ee birlabta laga sameeyo(Magnetite rock).
Birta iron dhulka waxay u samaysaa birlab beddeeda (geomagnetic field) uu ku shaqeeyo sida dhiiga noolaha oo kale.
Taas oo soo saarta qulqulka maayada shucaaca iyo danabka (Current convection and electric currents), oo laga soo saaro(magma) dhaabta shiilan/dhalaashan ee obocda dhulka, halkaas oo dhalisa tamarta, dheelitirka iyo awooda uu dhulku ku shaqeeyo.
Sidokale waxkasta oo aynu adeegsano waxa ku jirta oo laga sameeyaa birta iron sida weelka, albaabada, guryaha, masaabiirta, baabuurta, mishiinada, wershedaha, hubka, tiknoolajiyada, iskudhiska biraha.....iwm.
Sidokale birta iron waxay dhirta ka caawisaa qaadashada ogsajiinta.
Birta iron waa birtii Nebi Daauud la baray ee ILLAAHAY uu u sakhiray farsamaynteeda.
ILLAAHAY wuxuu yidhi;
Sidoo kale waxaan soo dejinnay birta uu ku jiro xoog weyn oo faaiidooyin badan u leh aadanaha… (Qur’aan, 57 : 25) Ereyga “anzalna,” oo loo tarjumay "la soo dajiyay" oo loo adeegsaday birta aayadda, waxaa loo malayn karaa inay leedahay macne sarbeeb ah oo lagu macneeyo in birta loo bixiyay inay dadka wax tarto . Laakiin, markaan tixgelinno macnaha suugaaneed ee erayga, kaas oo ah, “in asal ahaan samada looga soo dajiyay,” sida roobka iyo falaadhaha Qorraxda, waxaynu ogaannaa in aayaddani tilmaamayso mucjiso cilmiyeed oo aad u muhiim ah . Sababtoo ah, natiijooyinka cilmiga xiddigiska ee casriga ah ayaa shaaca ka qaaday in birtan iron laga helay adduunkeenna ay ka timid xiddigo waaweyn oo ku yaal fagaaga (Space). 1
Ma aha oo kaliya birta dhulka ku jirta, laakiin sidoo kale birta ku jirta Nidaamka Cadceeda (Solar system) oo dhan, waxay ka timaadaa fagaaga, maadaama heerkulka Qorraxda uusan ku filnayn sameynta birta iron. Qorraxdu waxay leedahay heerkulka dusha 6,000 digrii Celsius, iyo heerkulka gudaha qiyaastii 20 milyan oo digrii. Birta iron waxaa lagu soo saari karaa oo kaliya xiddigo aad uga waaweyn Qorraxda, halkaas oo heerkulku gaadho dhowr boqol oo milyan oo digrii. Marka xaddiga birta iron ka badato heer xiddigle ah, xiddiggu ma sii dejin karo, aakhirkiina wuxuu ku qarxayaa waxa loo yaqaanno "nova" ama "supernova." Qaraxyadan ayaa suurtogal ka dhigaya in birta iron fagaaga loo soo tuuro.
Waxa kale oo jira caddayn dhacdooyinkii hore ee supernova: Heerarka kor u kacay ee birta iron-60 ee jefelka sagxada-badda(deep sea sediment) ayaa loo fasiray inay yihiin tilmaamo in qaraxa supernova uu dhacay 90-sano iftiinkii qorraxda qiyaastii 5 milyan oo sano ka hor. Iron-60 waa shucaaca isotope (radioactive) ka dhanbalmay birta iron, oo lagu sameeyay qaraxyada supernova, kaasoo ku burbura nolosha nuskeed oo ah 1.5 milyan oo sano. Joogitaanka sii kordhay ee isotope -kan ee lakabka juqraafiga wuxuu tilmaamayaa nucleosynthesis -ka dhawaa ee walxaha u dhow meesha bannaan iyo gaadiidkooda dambe ee dhulka (laga yaabee inay qayb ka yihiin dhuska boodhka).
Waxaas oo dhami waxay muujinayaan in birtu aanay ku dhicin Dhulka, laakiin laga soo qaaday Supernovas, oo “la soo dajiyay,” sida ku cad aayadda. Waxaa cad in xaqiiqadan aan la ogaan karin qarnigii 7aad, markii Qur’aanku soo degay. Si kastaba ha ahaatee, xaqiiqadani waxay la xidhiidhaa Quraanka, oo ah hadalka ALLAH, oo wax walba ku koobay aqoontiisa aan dhammaadka lahayn.
Culimada Xidigiska ayaa sidoo kale shaaca ka qaaday in walxo kale ay sidoo kale ku sameeyeen meel ka baxsan Dhulka. Weedha “Waxaan sidoo kale soo dejinnay birta” aayadda dhexdeeda, erayga “sidoo kale” waxaa laga yaabaa inuu tixraacayo fikraddaas. Si kastaba ha ahaatee, xaqiiqda ah in aayaddu si gaar ah u xustay birta iron waa wax aad loola yaabo, iyadoo la tixgelinayo in daahfurkan la sameeyay dhammaadkii qarnigii 20aad. Buugiisa Nature's Destiny, khabiirka microbiologist Michael Denton wuxuu xooga saarayaa muhiimada birta iron:
Biraha oo dhan ma jiro wax ka muhiimsan birta iron. Waa ku uruurinta birta badhtamaha xiddig taas oo kicinaysa qarax supernova ah iyo firdhinta dambe ee firka (atom) muhiimka ah ee nolosha koonka oo dhan. Waa birta cuf isjiidka ee badhtamaha dhulka asaasiga u ah ee dhalisa kulka sababay kala -duwanaanshaha falgalada kiimikada bilowga ah ee dhulka, ka -bixidda jawigii hore, iyo ugu dambayntii samayska sabobiyooda (hydrosphere). Waa bir (iron) la dhalaaliyay oo ku jirta badhtamaha dhulka oo u dhaqanta sida deynabada oo soo saarta oo beerta birlabka, taas oo iyaduna abuurtay falaadhaha shucaaca Van Allen oo ka ilaaliya dhulka dushiisa inay waxyeelo u geystaan shucaaca wax burburiya ee ka yimaada Koonka (cosmic) ee wax-dumiya.
La'aanta atomka iron, ma jiri lahayd nolol ku salaysan carbon cosmos; ma jiro supernovae, ma kululaan dhulka hore, jawi ama hydrosphere. Ma jiri doonto goob birlab -ilaalin ah, ma laha suumanka shucaaca Van Allen, ma jiro lakabka ozone, biraha si loo sameeyo haemoglobin [oo ku jirta dhiigga aadanaha], ma jirto bir si loo xakameeyo falcelinta oksijiinta, iyo dheef -shiid kiimikaad oksaydh.
Arintani waxay si cad u tilmaamaysaa muhiimada atomka iron. Xaqiiqda ah in fiiro gaar ah loo yeesho birta Quraanka ayaa sidoo kale xoojinaysa muhiimadda curiyaha. Intaa waxaa dheer, waxaa Qur'aanka ku jira run kale oo qarsoon oo u jeedinaysa muhiimadda iron: Suurat al-Xadiid 25, oo tilmaamaysa birta, waxay ka kooban tahay laba xeerar xisaabeed oo aad u xiiso badan.
“Al-Xadiid” waa suuradda 57aad ee Qur’aanka. Abjad-ka erayga “Al-Xadiid” oo af Carabi ah, marka la isku daro qiyamka tirooyinka xarfaheeda, sidoo kale waa 57
(“Al- Hadid” is the 57th sura in the Qur’an. The abjad of the word “Al-Hadid” in Arabic, when the numerological values of its letters are added up, is also 57).
1. Dareere ka kooban walxo oksaydhka iron ah ayaa lagu muday burada iyada oo la adeegsanayo irbado gaar ah. Walxahaasi waxay ku faafaan unugyada burooyinka oo dhan. Dareerahaani wuxuu ka kooban yahay kumanaan malaayiin walxo ah, oo 1,000 jeer ka yar unugyada dhiigga cas, 1 cm3 oo iron oxide ah si sahlan ayuu u dhex mari kara dhammaan marinnada dhiigga.
birtan ayaa faaidooyin badan u leh aadanaha” (Quraanka, 57 : 25) ee Qur’aanka ayaa si gaar ah xusid mudan. Runtii, aayaddaas, ayaa laga yaabaa in Qur'aanku tilmaamayo faa'iidooyinka birtan iron u leedahay caafimaadka aadanaha. (Alle ayaa og).
Annigu na waxaan ku darayaa
ALLAAHU ABBAR; ku cibro qaado cilmiyada ILLAAHAY. Aqoonkasta oo maanta la gaadhay iyo midda la gaadhi doono mustaqbalka quraankeenna ayuu ILLAAHAY innoogu soo dejiyey si sarbeeban iyo si dadban iyo si cad ba. Laakiin ILLAAHAY waa innagu imtixaamay si aynu maskaxda iyo garaadka uga shaqaysiino aynu u fikirno. Sidaa darteed cilmiyadaa baddaha ka badan ee uu ILLAAHAY inoogu sarbeebay quraanka waa inaynu fahan naa oo daraasay naa oo baadh naa oo ku kalsoonaanaa kitaabkaa Quraanka kariimka ah ee koonkan KARIIMKEENU u soo dejiyey oo aynaan ku kalsoonaan gaaladan kootada innagu xidhatay ee aynu xeryaha ugu xaraysanahay ee xog iyo xaqiiq midna ku siineyn, haddaad ka xaddo aqoonta iyo xogaha xaqiiqada ah na si dahsoon laguu qaarajinaayo.
Waxa turjumay; Dhulbeeg Axmed Mooge
Post a Comment